www.abcRodzica.info

Bajki i baśnie są na ogół kojarzone z dziećmi, gdyż na tym etapie rozwoju poznają one rzeczywisty świat przez pryzmat świata wyimaginowanego, stworzonego z myślą o ich potrzebach i możliwościach.

“Dawno, dawno temu, za siedmioma górami, za siedmioma lasami…” Któż z nas nie pamięta tych słów, napawających radością i podnieceniem, gdyż za nimi kryła się fascynująca opowieść, płynąca z ust bliskiej osoby – rodzica czy nauczycielki – którzy nas w ten świat fantazji wprowadzali.

Choć bajki i baśnie kojarzą nam się z dzieciństwem, to tak naprawdę towarzyszą nam przez całe życie. Wielu pisarzy, szczególnie w epoce Oświecenia, tworzyło bajki z myślą o dorosłych czytelnikach. Stanowiły one komentarz do sytuacji politycznej, były anonimowym – spoza realnego świata – głosem rozsądku czy satyrą na ludzkie przywary lub zachowania. Te baśnie, przypowiastki, starożytne mity są dziś tematem zajęć z języka polskiego.

A czym są popularne dziś powieści z gatunku fantasy, komiksy czy seriale telewizyjne o banalnych treściach? Dowodem na to, jak chętnie sięgamy po baśnie nacechowane niefrasobliwością, która towarzyszyła naszemu dzieciństwu. Baśnie pozwalają bowiem oderwać się od szarej, często brutalnej rzeczywistości, choć na chwilę zapomnieć o problemach dnia codziennego. To właśnie dlatego taką popularnością cieszy się fantastyczny świat stworzony przez szczególnego pisarza literatury sf Andrzeja Sapkowskiego czy w powieściach Tolkiena.

Według Marii Molickiej (2002) baśń to jeden z podstawowych gatunków epickiej literatury ludowej, który utrwala w fantastycznej formie ludowe poglądy na stosunki międzyludzkie, przedstawia ideały dobra i sprawiedliwości oraz kryteria oceny ludzkich poczynań. Baśń łączy w sobie elementy świata realnego i fikcyjnego, tworząc poetycką wizję. Antropomorfizacja zjawisk i personifikacja sprawiają, że świat kreowany w baśniach jest bliski dorosłym i dzieciom.

Wpływ bajek na rozwój dziecka można zaobserwować od najwcześniejszych lat życia. W tym pierwszym okresie jednak istotną rolę, oprócz samej treści, odgrywa również obecność opiekuna, jego bliskość, kontakt fizyczny, tembr głosu i cała złożoność sytuacji, która towarzyszy opowiadaniu. W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym dziecko podlega socjalizacji i wychowaniu nie tylko w kręgu własnej rodziny, ale również w szerszych grupach społecznych.

Dziecko według Piageta, szukając prostych związków przyczynowo-skutkowych w świecie fantazji, poznaje rzeczywistość za pomocą operacji konkretnych. Tak poznaje świat roślin, zwierząt i ludzi z ich typowymi cechami i przywarami. Poznaje wzorce osobowe, prototypowe przejawy dobra i zła. Uczy się różnych ludzkich zachowań oraz ich konsekwencji. Przez wyraziste pokazanie, kogo i za co spotyka nagroda lub kara, dowiaduje się o istnieniu wartości. Poznaje abstrakcyjne pojęcia, takie jak sprawiedliwość, miłość, przyjaźń, odpowiedzialność. Przeżywając wraz z bohaterami wydarzenia dziejące się wokół nich, uczy się wrażliwości i zachowań prospołecznych, poznaje przykłady dziedzictwa kulturowego, zapoznaje z symbolami i metaforami, takimi jak kojarzenie lisa z przebiegłością, a zatrute jabłko z objawami fałszu i zazdrości.

Ponadto w bajkach są jasno i wyraźnie określone postacie męskie i żeńskie, dzięki czemu dziecko uczy się przypisanych im ról społecznych, odkrywając także swoje miejsce w społecznym systemie. Również dzięki bajkom poznaje język literacki, naturalnie czerpie z jego bogactwa i uczy się poprawnego wysławiania się.